galex.gr
Εκτύπωση
PDF

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ

Εκδόσεις "γραμματα"

Περιοδική Έκδοση του συλλόγου Δασκάλων και Νηπιαγωγών Βάδης Βυρτεμβέργης

"ο Αριστοτέλης"

Γράφει: Ο Στάθης Βαγενάς

Ο πρώτος και κυριότερος παράγοντας της αγωγής του παιδιού είναι η οικογένεια. Στα χέρια των γονέων εμπιστεύεται η φύση το παιδί, μόλις ανοίξει τα μάτια του και αντικρύσει το φως του κόσμου. Οι επιδράσεις της οικογένειας στην ψυχή και στο πνεύμα του παιδιού έχουν θεμελιώδη σημασία και αφήνουν βαθιά χαραγμένη  τη σφραγίδα  τους  στην προσωπικότητα  του.


Στην καλή οικογένεια βασιλεύει η χαρά, το γέλιο, η αμοιβαία κατανόηση, η συνεργασία, η αλληλοεξυπηρέτηση, η δικαιοσύνη, η αλληλοβοήθεια, ο σεβασμός της προσωπικότητας του άλλου, η αισιοδοξία, η αγάπη, η ασφάλεια και η αρμονική συμβίωση. Οι ψυχολόγοι, οι ψυχίατροι και οι παιδαγωγοί λένε, αλλά και η πείρα μας διδάσκει ότι το παιδί, για να αναπτυχθεί κανονικά και να γίνει ομαλός και τέλειος άνθρωπος, έχει ανάγκη από τη θαλπωρή της οικογένειας, η οποία ενσαρκώνεται στους δυο Βασικούς πρωταγωνιστές τη μητέρα του και τον πατέρα του. Παιδιά που μεγάλωσαν σε ορφανοτροφεία αναπτύχθηκαν με μεγάλη βραδύτητα και παρουσίασαν πνευματική,   κοινωνική  και   ψυχολογική  καθυστέρηση.


Η νεότερη ψυχολογία παραδέχεται ότι τα πρώτα πέντε χρόνια της ζωής του παιδιού έχουν μεγάλη σημασία στην όλη διαμόρφωση του χαρακτήρα του. Τα πρώτα βιώματα του παιδιού, οι επιδράσεις που δέχεται μέσα στον οικογενειακό χώρο και ιδιαίτερα από τους γονείς του, επηρεάζουν βαθιά την ψυχή του και προδιαγράφουν την προσωπικότητα  του ως  ενήλικου.
Οι ψυχικές ανωμαλίες των ενηλίκων έχουν τις ρίζες τους συχνά στα πρώτα χρόνια της ζωής τους. Επίσης στα πρώτα χρόνια της ζωής του, το παιδί μαθαίνει πολύ περισσότερα απ' ο,τι μαθαίνει σ' όλα τα μετέπειτα χρόνια των σπουδών του. Αυτά, τα τόσο κρίσιμα χρόνια, κατά τα οποία τίθενται οι βάσεις της ψυχοσωματικής υγείας του και χτίζονται σταθερά τα θεμέλια του χαρακτήρα του, το παιδί   τα διέρχεται   κυρίως μέσα  στο οικογενειακό περιβάλλον.

 


Την ευθύνη επομένως κατά την περίοδο της προσχολικής ηλικίας του παιδιού, για την ψυχοσωματική ανάπτυξη του, έχει αποκλειστικά η οικογένεια. Γι' αυτό η οικογένεια είναι το πρώτο σχολείο του παιδιού. Είναι ο βασικότερος παράγοντας αγωγής και μορφώσεως αυτού. Οι γονείς με πρωταγωνιστή τη μητέρα διαμορφώνουν την παιδική ψυχή. Σ' αυτούς ανήκει κυρίως η τιμή και η δόξα για κάθε καλή συνήδεια του παιδιού. Κάθε σφάλμα του παιδιού αντιστοιχεί, σ' ανάλογο σφάλμα των γονέων του. Το παιδί στα πρώτα παιδικά του χρόνια είναι ο καθρέπτης του χαρακτήρα των γονέων του. Οι δυσκολίες και τα ελαττώματα του παιδιού είναι κυρίως δυσκολίες και ελαττώματα των γονέων του. Κ καλή ανατροφή διδάσκεται πρώτα στην οικογένεια και   όχι  στα θρανία  του σχολείου.
Εξάλλου, το παιδί, από τη γέννηση του και κατά την περίοδο της νηπιακής, παιδικής και εφηβικής του ηλικίας, μέχρις ότου αποχωριστεί από την οικογένεια και ζήσει μόνο του, βρίσκεται συνεχώς ή κατά μεγάλο μέρος κάτω από τις καλές ή κακές επιδράσεις της. Η οικογένεια ασκεί στην κοινωνία τη λειτουργία που ασκεί η καρδιά στο άτομο. Είναι ο στύλος της κοινωνικής ζωής. Σ' αυτή διαμορφώνεται η γενναιότητα ίου χαρακτήρα, η αγαθότητα της καρδιάς και η σταθερότητα της θέλησης.   Όταν εξασθενεί  ή  καταστρέφεται   η οικογένεια,   τίθεται     σε     κίνδυνο     και καταστρέφεται το παρόν και το μέλλον της κοινωνίας.
0 ρόλος των γονέων δεν περιορίζεται στη γέννηση του παιδιού και στη φροντίδα του κατά την περίοδο της παιδικής του ηλικίας, αλλά επεκτείνεται και στον οπλισμό του παιδιού μ' όλες, τις απαραίτητες ικανότητες και τα εφόδια για την επιτυχή αντιμετώπιση των προβλημάτων της ζωής του. Η στάση των γονέων έχει πρωταρχική σημασία για τη ζωή του παιδιού. Οι γονείς διδάσκουν καλύτερα με το παράδειγμα τους, παρά με τα λόγια, τις συμβουλές και τη διδασκαλία τους.
Η σωματική ανάπτυξη του παιδιού οικοδομείται και αναπτύσσεται μέσα στην οικογένεια. Οι γονείς είναι εκείνοι, που θα εξασφαλίσουν στο παιδί μια υγιεινή και κοινωνική ζωή. Αυτοί θα φροντίσουν για την υγιεινή διατροφή του, ενδυμασία του, την καθαριότητα του σώματος του, τον επαρκή ύπνο, την ελεύθερη κίνηση και το παιχνίδι του. Παράλληλα με την τακτική ιατρική παρακολούθηση εξασφαλίζουν στο παιδί μια φυσιολογική σωματική ανάπτυξη.


Επίσης καθοριστικό ρόλο ασκεί η οικογένεια και στη διανοητική εξέλιξη του παιδιού, γιατί μέσα σ' αυτή συντελείται η γλωσσική εξέλιξη του. Mε την καθημερινή επαφή του το παιδί με την μητέρα, τον πατέρα και τα άλλα μέλη της οικογένειας, μαθαίνει τα ονόματα των αντικειμένων και προσώπων που το περιβάλλουν, πλουτίζει συνεχώς το λεξιλόγιο του και σιγά-σιγά γίνεται ικανό να μιλάει τη γλώσσα του. Κε την κατάκτηση της γλώσσας του το παιδί αποκτά ένα σπουδαίο όπλο, που θα το βοηθήσει να πραγματοποιήσει και άλλες κατακτήσεις στη ζωή του. Εξάλλου, οι συνήθειες ως προς τον τρόπο ομιλίας, που αποκτούμε στην παιδική μας ηλικία, συνήθως διατηρούνται και στην υπόλοιπη ζωή μας.


Στην οικογένεια επίσης το παιδί αποκτά τις πρώτες εποπτείες και παραστάσεις, τις πρώτες εμπειρίες της ζωής του, αλλά και βασικές και πολύτιμες γνώσεις που παράγουν τη νόηση, το συναίσθημα, τη βούληση και γενικά τον ψυχικό κόσμο. Οι κατακτήσεις αυτές είναι τόσο μεγάλες, ώστε να δικαιολογούν αυτό που είπε ο παιδαγωγός Ζαν Πωλ "ότι το παιδί κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του αποκτά τόσες γνώσεις όσες δεν μπορεί να μάθει σ' όλη τη διάρκεια των σπουδών του στο πανεπιστήμιο."
Γενικά η οικογένεια με την αφήγηση παραμυθιών και ιστοριών, με τα ηχογραφημένα σε δίσκους ή κασέτες παραμύθια, τραγούδια και ιστορίες, με τα ωραία εικονογραφημένα παιδικά βιβλία, τα άφθονα και σε μεγάλη ποικιλία διδακτικά παιχνίδια, τρέφει το πνεύμα του παιδιού, διευρύνει τον πνευματικό του ορίζοντα και καλλιεργεί την ερευνητική διάθεση και τη φιλομάθεια του, η οποία οδηγεί σταθερά στην πολυμάθεια.


Αλλά και η οικοδόμηση της ψυχικής υγείας του ατόμου γίνεται μέσα στην οικογένεια. Είναι γνωστό ότι η διασάλευση της ψυχικής υγείας αποτελεί όχι ιιόνο πηγή δυστυχίας για το ίδιο το άτομο, αλλά και αιτία ψυχικής διαταραχής των άλλων προσώπων που ζουν μαζί του. Οι γονείς που διακατέχονται από συναισθήματα ανασφάλειας μεταδίδουν με τη στάση του και την όλη διαγωγή τους, το συναίσθημα τούτο στα παιδιά τους. Αντίθετα ο ψυχικά ισορροπημένος άνθρωπος γίνεται πιο χρήσιμος στην κοινωνία και στους συνανθρώπους του. Γνωρίζει τις ικανότητες και τις αδυναμίες του και οι φιλοδοξίες του είναι ανάλογες με τις ικανότητες του, τις κλίσεις και τα ενδιαφέροντα του. Γνωρίζει να κερδίζει χωρίς να ζαλίζεται, αλλά και  να χάνει  χωρίς ψυχολογικούς  τραυματισμούς.  Έχει  αναπτυγμένο το κοινωνικό συναίσθημα, αποφεύγει τις υπερβολές και η διαγωγή του χαρακτηρίζεται από σταθερότητα και συνέπεια.
Η ψυχολογία υποστηρίζει ότι η προσωπικότητα του ατόμου είναι σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα των συναισθηματικών σχέσεων που επικρατούν στην οικογένεια, όπου η αγάπη και το μίσος, οι ελπίδες και οι φόβοι η υπερβολική προστασία του παιδιού και μερικές φορές η εγκληματική παραμέληση του, έχουν διαπλάσει την προσωπικότητα του από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής του. Στην παιδική ηλικία είναι δυνατόν να διακινδυνεύσει σοβαρά το μέλλον της ψυχικής ισορροπίας του παιδιού, με τις διάφορες εκτροπές του χαρακτήρα. Οι περισσότερες ψυχικές παθήσεις, οι αντικοινωνικές αντιδράσεις και οι ανωμαλίες προέρχονται από μια αφρόντιστη, απροστάτευτη και δυστυχισμένη παιδική ζωή. Ένα από τα κυριότερα αίτια, που κάνουν το παιδί προβληματικό και ανώμαλο είναι η στάση των ενηλίκων και ιδίως των γονέων. Οι ανθρώπινες σχέσεις παίζουν το σπουδαιότερο ρόλο στην ομαλή ψυχική κατάσταση του παιδιού και υπεύθυνοι γι' αυτό είναι οι γονείς με τη στάση και τα έργα τους.
Αλλά και η κοινωνική ανάπτυξη και η καλλιέργεια του παιδιού συντελείται μέσα στην οικογένεια. Η αλληλεγγύη, ο σεβασμός, η εκτίμηση των άλλων, το πνεύμα της συνεργασίας, η συμπάθεια, τα φιλικά αισθήματα, η αγάπη και η αυτοθυσία καλλιεργούνται μέσα στην οικογένεια. Επίσης καταπολεμούνται αντικοινωνικά ελαττώματα, όπως το ψέμα, η απάτη, η πονηριά, ο νοσηρός εγωισμός, ο ατομισμός, η υστεροβουλία, η μοχθηρία, ο φθόνος, και άλλα. Σε καμιά άλλη μορφωτική κοινότητα το παιδί δεν καταλαβαίνει καλύτερα ότι αποτελεί μέλος ενός κοινωνικού συνόλου, όπου ορισμένα ατομικά του συμφέροντα πρέπει να θυσιάζονται στα συμφέροντα του κοινωνικού συνόλου.


Μόλις το παιδί γνωρίσει τον κόσμο που αποτελεί το κοινωνικό του περιβάλλον, τον θεωρεί ως ένα μέσο με το οποίο μπορεί να πετύχει διάφορες προσωπικές ικανοποιήσεις. Το παιδί είναι ανάγκη να μεταβάλλει τα εγωκεντρικά του ενδιαφέροντα και να συνεργαστεί για την ευτυχία των άλλων. Από πολύ γρήγορα μιμείται τα πρόσωπα του οικογενειακού του περιβάλλοντος στον τρόπο της ομιλίας, του φαγητού και της συμπεριφοράς τους. Τις συνήθειες που αποκτάει μέσα στην οικογένεια τις διατηρεί και στις σχέσεις του με του φίλους, του γνωστούς και τα άλλα πρόσωπα, με τα οποία έρχεται σ' επαφή.
Επίσης και η ηθική διαπαιδαγώγηση του παιδιού συντελείται μέσα στην οικογένεια. Οι γονείς με το καλό ή κακό παράδειγμα τους, του οποίου η δύναμη είναι μεγάλη στην παιδική ηλικία, με τον ηθικό ή ανήθικο τρόπο της ζωής τους και με την όλη ατμόσφαιρα που επικρατεί στην οικογένεια συντελούν στην ανάπτυξη η όχι της ηθικής συνείδησης του παιδιού. Στην οικογένεια δηλαδή θα μάθει το παιδί ν' αγαπά το καλό και ν' αποστρέφεται το κακό, να σέβεται την αλήθεια και ν' αποφεύγει το ψέμα, ν' αγαπά το δίκαιο και ν' αποφεύγει το άδικο. Γενικά οι καλές ή κακές συνήθειες, οι αρετές ή οι αδυναμίες αποκτώνται από το παιδί κυρίως μέσα στην οικογένεια, οι οποίες προδιαγράφουν το μέλλον και την ευτυχία του.
Δεύτερος παράγοντας αγωγής μετά την οικογένεια έρχεται το σχολείο. Στο σημερινό πολυσύνθετο πολιτισμό, όλα τα πολιτισμένα κράτη προσπαθούν να επιτύχουν την επαγγελματική και γενική μόρφωση των πολιτών τους και αναγνωρίζουν την ανάγκη μιας ολοκληρωμένης αγωγής. Το πνεύμα και ο μόχθος της ανθρωπότητας δημιούργησαν ένα σύνολο αξιών, που λέγεται πολιτισμός. Για την κατανόηση, την προαγιυγή και την μετάδοση του πολιτισμού μας από τη μια γενιά στην άλλη, το σπουδαιότερο και αποτελεσματικότερο μέσο είναι το σχολείο.


Το νέο σχολείο είναι σχολείο αγωγής και όχι σχολείο μαθήσεως. Βλέπει το παιδί σαν ολότητα και επιδιώκει τη μόρφωση της προσωπικότητας του από κάθε πλευρά. Επιδιώκει δηλαδή την ισομερή ανάπτυξη του σώματος, της νοημοσύνης, του συναισθήματος, της βούλησης, της κοινωνικότητας και της ψυχής του παιδιού. Επίσης στο νέο σχολείο η όλη εσωτερική οργάνωση και λειτουργία της σχολικής ζωής το σχολικό κλίμα που επικρατεί είναι τέτοιο που να μορφώνει από μόνο του την προσωπικότητα του μαθητή.


Επίσης απαραίτητο βοήθημα της λειτουργίας και της αποδοτικότητας του νέου σχολείου είναι η επικρατούσα παιδαγωγική ατμόσφαιρα. Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της παιδαγωγικής ατμόσφαιρας είναι:

1. Η αμοιβαιότητα στις συναισθηματικές σχέσεις παιδαγωγού και παιδιού.

2. Κ αμοιβαία αγάπη δασκάλου μαθητή.

3. Η ύπαρξη γαλήνης ηρεμίας και χαράς.

4. Η δημιουργία ενός περιβάλλοντος που να εξασφαλίζει στο παιδί το συναίσθημα της ψυχικής ασφάλειας.

5. Η εμπιστοσύνη του δασκάλου στο μαθητή και τις δυνατότητες του, που είναι τόσο απαραίτητη για την ομαλή εξέλιξη, αυτονομία και αυτοτέλεια του παιδιού.

6. Η ενθάρρυνση του παιδιού από το δάσκαλο και η δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης και αισιοδοξίας.


Το νέο σχολείο είναι φορέας μιας δημιουργικής σχολικής ατμόσφαιρας. Στην αίθουσα της διδασκαλίας και στην όλη σχολική ζωή, αντί της Σπαρτιατικής πειθαρχίας, βασιλεύει η πειθαρχημένη ελευθερία, η απουσία του φόβου, το συναίσθημα της ασφάλειας, η πρωτοβουλία και μέθοδοι διδασκαλίας που ευνοούν την αυτενέργεια και την ενεργό συμμετοχή του μαθητή.
Παρ' όλη την εσωτερική μεταρρύθμιση που έγινε στο σχολείο, η οποία δυστυχώς δεν κατόρθωσε μέχρι σήμερα να βγάλει το σχολείο από το αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται και να το συνδέσει με την κοινωνική πραγματικότητα. Ολα τα παραπάνω παραμένουν παιδαγωγικές θεωρίες οι οποίες ελάχιστα έχουν εφαρμοστεί στην πράξη. Στην πραγματικότητα η σχολική ζωή δεν κατόρθωσε να εκσυγχρονιστεί, δεν μπόρεσε ακόμα να συντονιστεί με την κοινωνική πραγματικότητα.


Πειθαρχία των μαθητών, υπάκουη, απομνημόνευση της ύλης των βοηθητικών βιβλίων, αποκλειστική απασχόληση τους με την ύλη του αναλυτικού προγράμματος, μονόλογος, δογματισμός ανάθεση πολλών εργασιών στο σπίτι, βαθμολογία, πολλές και αυστηρές εξετάσεις αποτελούν τα κύρια χαρακτηριστικά γνωρίσματα του σημερινού σχολείου, το οποίο έχει γίνει για τους μαθητές δυσβάστακτο βάρος, όπως απέδειξαν οι έρευνες. Η οργάνωση του αγνοεί της παιδικές ανάγκες και αποβλέπει ουσιαστικά στην πραγματοποίηση των επιδιώξεων των ενηλίκων και ιδιαίτερα των φορέων της εκπαίδευσης.
Τα προγράμματα διδασκαλίας δεν εκφράζουν τη φυσική ζωή των μαθητών και δε δίνουν διέξοδο στις ανησυχίες τους. Με γνώσεις του παρελθόντος επιδιώκουμε να προετοιμάσουμε τους μαθητές για το μέλλον, του οποίου οι απαιτήσεις είναι άγνωστες. Περιορίζουμε τον πνευματικό τους ορίζοντα στις γνώσεις του διδακτικού βιβλίου,  το οποίο περιέχει τις γνώσεις που κληρονομήσαμε από το παρελθόν. Ετσι προκαλούμε την αντίδραση των νέων στην παράδοση και τη διάσταση των γενεών μ'όλες τις επικίνδυνες συνέπειες. Η αντίδραση αυτή βέβαια δεν είναι φανερή στους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου, στους μαθητές όμως των άλλων βαθμίδων παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις.


Ερευνες που έγιναν στη Γαλλία και σε άλλες χώρες έδειξαν ότι οι μαθητές της Mέσης και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης δεν έχουν κανένα ενδιαφέρον για τα μαθήματα που διδάσκονται στο σχρλείο και μόνο τυπικά είναι παρόντες, πνευματικά απουσιάζουν. Πηγαίνουν στο σχολείο, είτε γιατί είναι υποχρεωμένοι να φοιτήσουν ο' αυτό, είτε γιατί ο τίτλος που θα αποκτήσουν απ' αυτό θα κάμιει ευνοϊκότερη την επαγγελματική τους ζωή. Βρίσκουν τις γνώσεις που τους παρέχονται αχρησιμοποίητες και άσχετες με τη σύγχρονη ζωή. Τα 2/3 των παιδιών στη Λατινική Αμερική εγκαταλείπουν το σχολείο πριν τελειώσουν την Πέμπτη τάξη, αν και τα έτη υποχρεωτικής φοίτησης είναι από 6-10. Επίσης έρευνα στη Δυτική Γερμανία έδειξε ότι κάθε δεύτερος Γερμανός δεν είναι ευχαριστημένος με τη σχολική μόρφωση που παρέχεται στα παιδιά του.


Το σχολείο αποκομμένο από τη ζωή και τις ανάγκες των μαθητών του δεν ασκεί ουσιαστικά αγωγή, αλλά προσπαθεί να τιθασσεύσει τους μαθητές και να τους βάλει στον προκαθορισμένο δρόμο, που οδηγεί στην επίτευξη των σκοπών του. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το σχολείο σήμερα με την υποτονική λειτουργία του δεν καλύπτει τις ανάγκες της εποχής μας σε ικανοποιητικό επίπεδο. Είναι στο περιθώριο της ζωής και δεν ασχολείται με τα καθημερινά ζωτικά προβλήματα και τις ανάγκες των μαθητών. Με προκαθορισμένους σκοπούς, προκαθορισμένα μέσα και δύσκαμπτες μεθό 8ους διδασκαλίας επιδιώκει να παραβιάσει τη φύση του μαθητή και να τον κάνει χρήσιμο ενήλικο.


0 Α. Ferriere θεωρεί το σχολείο ένα ζωντανό οργανισμό, ο οποίος για να αναπτυχθεί έχει ανάγκη τα μέλη του μαθητές, να δραστηροποιούνται σύμφωνα με τη φύση τους και να επεξεργάζονται με το παιχνίδι ή την εργασία κάθε πράγμα αυθόρμητα. Η ψυχοπνευματική ανάπτυξη και ιδιαίτερα οι γνώσεις των πρωτοεισερχομένων στο σχολείο διαφέρουν από άτομο σε άτομο, γιατί διαφορετικό είναι και το περιβάλλον μέσα στο ο ποίο έχουν ζήσει. Παρά τις κεφαλαιώδεις διαφορές που έχουν τα παιδιά μεταξύ τους στις γνώσεις, στις ικανότητες και στα διαφέροντα το σχολείο απαιτεί απ' όλα τα παιδιά τις ίδιες απαιτήσεις. Το οικογενειακό περιβάλλον πολλών παιδιών δεν ευνοεί π.χ την ανάπτυξη της γλωσσικής επικοινωνίας στο βαθμό που απαιτεί το σχολείο. Ετσι το σχολείο αντί να προσφέρει ειδική βοήθεια στα παιδιά αυτά τα αξιολογεί με χαμηλούς βαθμούς, οι οποίοι εξασθενίζουν το συναίσθημα και μειώνουν την αγάπη προς το σχολείο.


Επίσης ο χρόνος εισόδου του παιδιού στο σχολείο έχει αποφασιστική σημασία για την ενσωμάτωση του σ' αυτό. Κ επικρατέστερη άποψη είναι υπέρ της ενωρίτερης εισόδου των παιδιών στο σχολείο, τα οποία έχουν σχολική ωριμότητα. Η λύση αυτή δεν έχει νόημα, γιατί η παραμονή των παιδιών, που δεν έχουν σχολική ωριμότητα στην οικογένεια, εάν αυτή δεν έχει τη δύναμη να τα βοηθήσει αποτελεί ουσιαστικά διέξοδο, χωρίς ιδιαίτερη βοήθεια για το παιδί. Το σχολείο για να ανταποκριθεί στην αποστολή του, έχει οπουδήποτε ανάγκη εκσυγρονισμού των μεθόδων
διδασκαλίας και των αναλυτικών προγραμμάτων, εκδημοκρατισμού της λειτουργίας
του και το πάντρεμα θεωρίας και πράξης.

Ευστάθιος Βαγενάς

Δραστηριότητες

Μάθε που ψηφίζεις

Μάθε που ψηφίζεις